Obezite ve Egzersiz

0
30
views

Vücudun aşırı yağlanması olarak tanımlanan obezite, dünya genelinde 600 milyona yakın insanı etkilediği için salgın bir hastalık olarakta anılmaya başlanmıştır.

Klinikte tanı koyarken, kişinin ağırlığını boyunun karesine bölerek bulunan beden kütle indeksi (BKİ) kullanılmakta ve ve BKİ ≥30 kg/m2 olduğu durumları obezite olarak tanımlamaktadır.

Obezite Nedenleri

Obezite hem çevresel hem de genetik faktörlerin neden olduğu kronik bir hastalıktır. En sık görülen nedenleri;

  • Fiziksel olarak aktif olmayan bir yaşam sürmek
  • Hormonal bozukluklar
  • Metabolik hastalıklar (diyabet, hipertansiyon vb.)
  • Dengesiz beslenme

Obezite aynı zamanda hipertansiyon, tip 2 diyabet, yüksek kolesterol, uyku apnesi, kalp damar hastalıkları, psikiyatrik problemler ve daha pek çok hastalığın gelişiminde rol oynar.

Obez Hastada Değerlendirme

Hastanın hikayesinde, obezitenin başlangıç yaşı, süresi, aile de obez birisinin olup olmadığı, sosyal ve beslenme alışkanlıkları, psikolojik durumu ve obeziteye neden olabilecek, yada obezitenin neden olduğu hastalıklar sorgulanır.

Muayenede hastanın boy, kilo ölçümleri yapılır. BKİ, bel-kalça çevresi ölçümleri, kardiyopulmoner durum testleri ve hematolojik değerlendirme sonuçları kaydedilir.

Hastanın egzersiz ve fiziksel aktivite alışkanlığı ise ayrıca değerlendirmelidir. Egzersiz sıklığı (haftada kaç gün egzersiz yapılıyor?), yoğunluğu (hafif, orta yada ağır şiddetli egzersiz), süresi (egzersizin ne kadar sürdüğü) , egzersizi engelleyen bir problemi olup olmadığı sorgulanır.

Fizyoterapi programına katılacak hastaya ayrıca fizyoterapist tarafından kas gücü, eklem hareket açıklığı, kısalık, esneklik ve denge değerlendirmesi yapılır. 

Obezite Tedavisi

Obezite enerji alımındaki artışa karşın harcanan enerji miktarının düşük olması sonucu meydana gelir. Kilo kaybını gerçekleştirmek ve ulaşılan kiloyu korumak mümkündür.

Vücut ağırlığının %10’u kadar verilen kilo, obezite ile ilişkili risk faktörlerini ciddi oranda azaltır, bu nedenle ilk 6 ayda %5-10 arasında bir kilo kaybını amaçlamak gerçekçi bir yaklaşım olacaktır.

Obezite tedavisinde en sık kullanılan yöntemler;

  • Doğru beslenme alışkanlığının kazanımı
  • Psikososyal tedavi/ davranış alışkanlıklarının değişikliği
  • Fiziksel aktivite ve egzersiz
  • Farmakolojik tedavi
  • Cerrahi tedavi
  • Alternatif tedavi yöntemleri

Obezite ve egzersiz

Obezite tedavisinde alınan ve kaybedilen enerji dengesinin düzenlenmesi çok önemlidir. Bu bağlamda, fiziksel aktivite ve egzersiz obezite tedavisinin olmazsa olmazıdır.

Tek yumurta ikizlerinde yapılan bir kohort çalışmasında ikizlerden 30 yıl boyunca düzenli fiziksel aktivite yapanlaın düzensiz egzersiz yapan ikiz eline göre daha düşük ağırlık, BKİ ve yağ yüzdesine sahip olduğu bulunmuştur. Bu sonuç, obezitede genetik faktörlerden daha çok fiziksel aktivitenin önemini göstermektedir.

Düzenli fiziksel aktivitenin kan dolaşımını artırdığı, karaciğer  fonskiyonu ve enzimlerini düzenlediği, kilo kaybından bağımsız olarak inflamasyonu ve obeziteye bağlı lenfatik disfonksiyonu  tedavi ettiği kanıtlanmıştır.

Egzersiz ile maksimum kilo kaybı sağlamak için; yavaş ilerleyici egzersiz çeşitleri, hedef odaklı çalışmalar ve egzersiz yapmaya motive ve odaklanmış olmak şarttır.

Obezite egzersiz programları;

  • Büyük kas gruplarının çalıştırıldığı aeorobik-anaerobik egzersizler,
  • İzometrik ve dirençli egzersizler (tek başına etkisi düşük ancak aerobik egzersizlerle kombine edildiğinde etkisi yüksek),
  • İnterval/aralık eğitimi,
  • Esneklik egzersizlerini içerir. 

Sıklıkla maksimal kalp hızının %50-70’inde yapılan orta şiddette egzersiz programları önerilir.

Haftada 150-250 dakika süren orta şiddetli fiziksel aktivite 1200-2000 kalori harcanmasını sağlar.

Amerikan Spor Hekimleri Derneği; ciddi kilo kaybı için haftada 225-420 dakika süren egzersiz yapılmasını önermektedir.

Egzersiz öncesi ısınma ve sonrasında soğuma egzersizleri yapılmalıdır. Sabah saatlerinde adrenerjik aktivite daha yoğun ve kardiyovasküler olay riski daha fazla olabileceğinden egzersiz saati kişiye özel olarak planlanmalıdır.

Obezite hastalarında yüksek kilonun eklem aşınmalarına ve bir çok ortopedik probleme neden olabileceği unutulmamalı bu nedenle egzersiz programı kişinin fiziksel özellikleri ve sağlık durumu dikkatlice değerlendirildikten sonra kişiye özel tasarlanmalıdır.

Bu konuda en yetkin kişiler fizyoterapistlerdir. Fizyoterapistinize danışın sağlıklı kalın.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here