Kas yırtıkları hakkında bilinmesi gereken 4 şey

0
1708
views

Kas yırtıkları korkunç tecrübeler arasında kendine yer edinmiş olabilir. Çoğu zaman yaşanılan en ağır ortopedik travmalar arasında yer alsa da, korkulacak forma erişmesi nadiren rastlanabilir konumdadır. Şüphesiz kas yırtıkları önemli bir basamaktadır ve bu tablonun görmezden gelinmesinin önünde en büyük engellerden biri olabilir. Ancak kas yırtıkları hakkında bilmeniz gereken belli basamaklar sayesinde bu senaryonun iyi bir ilerleyişe gebe olmasına imkan tanıyabilirsiniz.

Her kas yırtığı aynı değildir!

“Kas yırtığı” tabiri tek bir klinik tabloyu tariflese de, aynı kas üzerindeki yırtık bile farklı parametrelere dayanabilir. Çünkü yırtık tabiri (strain) ile örtüşen klinik tablo değişik bileşenler ile farklılaşabilir.

Kas yırtığı basit bir anlatımla 3 farklı sınıflamaya tabi tutulur. Bunlar derecelendirme şeklindedir ve derecelendirme kas yırtığının, kasın ne kadarını ilgilendirdiğiyle alakalıdır. Genelde 2. derece sonrasında kişi bir kliniğe başvurur çünkü bulgular uzun vadede düzelmez. 1. derece için yırtık demek biraz kötümser bir yaklaşım olabilir, istirahat ve doğru uygulamalar ile bölgesel ödem ve ağrı şikayetleri rahatlatılır.

2. derece kas yırtığı, kasın bir kısmında bütünlüğün bozulması ancak kasın bileşik bölümünün bulunduğu bir yırtık formudur. Kişi yoğun ağrı, bölgesel hassasiyet, ekimoz (morarma), ciddi ölçüde hareket kaybı tanımlar. Bölgesel görünüm, iç bölgelerde doğru şeylerin olmadığının eyleme dökülmüş halidir ve kişi kliniğe başvurma konusunda hiçbir tereddüt etmez. Çünkü görünüm ve yaşattığı deneyim kabul edilebilir değildir. Tüm bunlara rağmen 2. derece (kısmi yırtık) çoğu zaman korkulacak bir ilerleyişe sahip değildir. Bölgeyi fonksiyonel olarak kısıtlama yaşın gençliğine, dolaşım durumunun sağlıklı oluşuna ve birçok parametreye bağlı olarak düşünülebilir bir yapıdadır. Cerrahi teknikler kullanılabilir olsa da, kesinlik taşımaz.

Ancak 3. derece yırtıklar “korkulan” yapının tam olarak kendisidir. Çünkü 3. derece yırtıklar, tam olarak bütünlüğünü kaybetmiş ve “hareketi meydana getirme” yetisini doğal olarak kaybetmiş kaslardır. Ancak bir kasın 3. derece yırtık formuna ulaşabilmesi için yaşanılan travmanın bir hayli büyük olması gerekir. (Bkz; Trafik kazası)

Kasım yırtıldıysa ameliyat şart!

Kasınız yırtıldıysa ameliyat olmanız gerekebilir ama “kesin” bir söylem yersizdir. Temas sporlarında grade 2 (2.derece) yırtıklar (yukarıda detaylı anlatıldı) sürekli gözlenir ve cerrahi operasyonlar, konservatif (cerrahi olmayan) tedavi yöntemleri kadar popüler değildir. Çünkü cerrahi yöntemler, çevre dokunun da matürasyonel (gelişimsel) tablo içerisine sokulmasına, enfeksiyon riskinin ortaya çıkmasına, yaralanan bölgenin lokasyonuna (yerine) bağlı olarak çevre kasların da etkilenmesine sebebiyet verebilir. O yüzden genelde hareketi tam olarak kısıtlayan ve kası pasifleştiren (hareket edemez hale getiren) sabitleme yöntemleri popüler bir yaklaşımdır. Bu yaklaşımın akabinde fizyoterapist eşliğinde yapılacak kontrollü seanslar, eklemsel hareketin kısıtlanmasına ve farklı ortopedik problemlere sebebiyet verilmesinin önünde engeldir.

Ancak yine de doktorunuzun bu konuda verdiği karar, mevcut şartlar neticesinde çok farklı şekillenebilir. Çünkü günlük yaşamda idame ettiğiniz fiziksel aktiviteler, hobileriniz, mesleki yaşantınız gibi birçok geri planda kalan parametre bile tedavi yönteminde değişime gidilmesine sebebiyet verebilir. Şu detayı unutmamak gerekir, hekimler bu konuda en bilgili insanlardır ve verdikleri karar birçok detay içerisinde sizi sağlığınıza kavuşturacak yaklaşımdır.

Kas yırtıklarının en iyi tedavisi “korumaktır”

Kaslar kontraktil (kasılabilir) yapılardır ve tedavi ne olursa olsun sizi hayattan bir süreliğine soyutlar. O yüzden kaslarınıza iyi bakmak ve onların her yönden tam “iyilik” haline kavuşmasını sağlamak en iyi tedavi yöntemidir. Peki, kaslar en çok ne zaman yırtılır?

Kaslar genelde uzama formunda kasılma sırasında yırtılır. Çünkü kas ve tendon bileşkesi, genel uyum sendromu neticesinde paralel bir gelişim gösterir. (Eğer altında yatan bir sağlık sorunu yoksa) Ancak siz kasa ani ve yaptığı harekete zıt yönde bir kuvvet uygularsanız, kas bu ani bileşene homojen yanıt veremez ve yırtılır. Dolayısıyla hareketler sırasında kasın dolaşımını olabildiğince verimli bir seviyeye çıkarmalı, tüm hareket ekseninde verimli çalışabilmesi için germe (stretching) egzersizlerini yapmalıyız. Yine egzersiz sonrasında yoğun dolaşımsal değişimi dengeleme için soğuma egzersizleri yapabiliriz.

Yırtılan kas, bir son değil, yeni bir başlangıçtır!

Kas yırtıldıysa hoş bir deneyim yaşıyor olmayabilirsiniz. Ancak bunun bir son olduğunu söylemek de yersiz. Çünkü kasın kendini yenileyebilen formu, doğru tedavi yaklaşımları ile sizi sonuca götürebilir. Tıpkı 2012’de olduğu gibi. Gene Lawrence, 74 yaşında bir sporcuydu. Quadriceps’ini yırtmıştı ki, bu kas diz için en önemli kastır. Doktoru ona sporun artık sona erdiğini söylemişti. Yırtığın yeri, Lawrence’ın mevcut yaşı, arzuladığı Squat ile vedalaşmasını gerektiriyordu. Tüm şartlar olumsuz bir gidişata işaret ediyordu. Ancak sonuç beklenenin aksine Lawrence’ı tekrar Squat ile buluşturdu. (1)

Lawrence, şüphesiz ağır bir sporla uğraşıyordu. Yırtılan kası yaptığı fiziksel aktivitelerin hepsinde kullanılıyordu. Her şeyden kötüsü Lawrence tekrardan spora dönmek için çok yaşlıydı. Şurada hemfikiriz, Lawrence hepimiz için eşsiz bir örnek.

(1)Bret “The Glute Guy” Contreras tells his story, and some other tales of extreme recovery, and extracts some lessons from them. See You’ll Never Squat Again. 

Önceki İçerikKarın kasları için en iyi egzersiz hangisidir?
Sonraki İçerikYürüme robotları ne işe yarar?
2016 yılında Doğu Akdeniz Üniversitesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü’nden mezun oldum. 2018 yılının Ekim ayına kadar Çayyolu’nda (Ankara) hizmetine devam eden bir fizik tedavi merkezinde çalışmaktaydı. Şu anda Türkiye Fizyoterapistler Derneği yönetim kurulu üyesidir. Fizik tedavi ile entegre olabilmiş teknolojik ekipmanların kullanımı konusunda kişisel merakım ve kullanım yetkinliğim bulunmaktadır. Mesleki ilgi alanlarım; Ortopedik Rehabilitasyon, Sağlıklı Yaşam ve Asistif Teknoloji
TEILEN

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here