İnflamasyon ve iltihap nedir?

0
3935
views

İnflamasyon nedir?

İnflamasyon, Türkçede yaygın kullanılan karşılığı ‘iltihap’ kelimesi nedeniyle eksik/yanlış anlaşılabilen bir kavramdır. İltihap kelimesi Türkçede vücudun mikropların oluşturduğu enfeksiyonlara karşı verdiği bir tepki olarak kullanılmaktadır ancak inflamasyon sadece mikroplara karşı oluşturulan bir cevap değildir. İnflamasyon; enfeksiyon, fiziksel veya kimyasal travmalar, kişinin alerjisi olduğu maddeler, vücudun bağışıklık sistemi sebebiyle kendi dokularına karşı oluşturduğu reaksiyonlar gibi sebepler yüzünden oluşturulan bir koruyucu cevaptır.

İNFLAMASYON OLUŞUMU SADECE ENFEKSİYONLARA BAĞLI DEĞİLDİR. BAŞKA NEDENLERLE DE İNFLAMASYON OLUŞABİLİR.

İnflamasyon dışarıdan bakıldığında kendini 5 karakterize özellikle gösterir:

  • Ağrı
  • Fonksiyon/hareket kaybı
  • Kızarıklık
  • Şişkinlik
  • Sıcaklık artışı

 

İnflamasyon nasıl oluşur?

Vücut, dokuları herhangi bir nedenle zarar gördüğünde ilk önce zarar görmüş hücreleri bölgeden uzaklaştırmak ve varsa zararlı organizmaları yok edebilmek adına bölgeye kan dolaşımı yoluyla ‘nötrofil’ ve ‘makrofaj’ adı verilen hücreler ve kan damarlarının zarar görmesi nedeniyle oluşmuş kanamayı durdurmak adına pıhtılaşmayı sağlayacak hücreler gönderilir. Ancak zarar görmüş hücrelerin veya zararlı ajanların temizlenmesi sırasında vücudun sorunsuz kendi hücrelerine de saldırması mümkün olabilmektedir.

Bu hücrelerin bölgeye olabildiğince hızlı ve yeterli sayıda ulaşabilmeleri için kan damarları bunu sağlayabilmek adına genişlerler ve bölgeye kan akışı artmış olur. İşte bu genişleme ve kan akışının artması bölgede kızarık ve şiş bir görünümle birlikte sıcaklık artışına, şişlik/ödem ise hasarlı bölgedeki sinirlere baskı uygulaması sebebiyle ağrıya ve fonksiyon kaybına sebep olmaktadır.

İnflamasyon ne kadar sürer?

Dokunun aldığı hasara ve kanlanma durumuna göre değişebilmekle birlikte bu akut inflamasyon süreci birkaç saatten birkaç güne kadar sürebilmektedir.

Akut inflamasyon ise 3 farklı şekilde sonlanabilir:

  • Sağlıklı doku onarımı ve normal iyileşme: Bölgedeki zararlı etkenler ve hasarlı dokular ortadan kaldırılır, şişlik ve diğer inflamatuar belirtiler ortadan kalkarak daha sonraki birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilecek doku tamir aşaması(proliferation) ve doku olgunlaşma aşaması(remodelling) takip eder. Vücut dokusu başarılı bir şekilde tamir edilir.

 

  • Düzensiz ve yanlış doku onarımı(fibröz oluşumu): İnflamatuar cevabın çok şiddetli olduğu ve düzenli/organize olmadığı durumlarda onarılmaya çalışılan vücut dokusu, yeni hücrelerle tamir edilmesine rağmen yerine geldiği dokunun işlevini göremeyen, ‘fibrozis’ adı verilen, bağdoku yapıları oluşur. Örneğin, bir kas yaralanması sonrası uygun bir iyileşme süreci geçirmeyen kasta fibröz dokular oluşabilir ve bu dokular kasın kendisi gibi kasılma ve yeterli esneme yeteneklerine sahip olmadığından kasın gücünde ve esnekliğinde azalma meydana gelebilir, ağrıya sebebiyet verebilir.

 

  • Kronik inflamasyon oluşumu: Tekrarlı travmalar, kronik enfeksiyonlar, alerjenler ve vücudun yanlış çalışan bağışıklık sistemi kaynaklı kendi hücrelerine zarar vermesi diyebileceğimiz otoimmün hastalıklar vücuttaki hasarlı bölgenin onarılmasını engelleyerek doku yıkımı ve iyileşme süreçlerinin tekrarlı hale gelmesiyle sürekli bir akut inflamasyon oluşumu ortaya çıkabilir. Bu duruma da kronik inflamasyon adı verilir.Örneğin; astım, tüberküloz, kronik sinüzit, kronik peptik ülser, romatizma gibi durumlar çeşitli alerjenler, mikroplar ve otoimmün cevaplar sonucu ortaya çıkmış kronik hastalıklardır. Kronik inflamasyon durumu yıllarca devam edebilir ve bu süreçte fibröz doku oluşumu ve doku ölümleri gerçekleşir.

İnflamasyon belirtileri varsa ne yapmalı?

Ağrı, kızarıklık, fonksiyon kaybı, sıcaklık artışı, şişkinlik gibi belirtileri yaşıyorsanız fazla vakit kaybetmeden bir uzmana başvurmanız inflamasyonun kontrol altında tutulmasını ve iyileştirici bir mekanizma olarak kalmasını sağlar. Ancak inflamasyonun ihmal edildiği durumlarda hasar gören bölgenin düzgün onarılamamasıyla fibrozit oluşumları ve hatta kronik inflamasyon tabloları görülebilir.

İNFLAMASYON OLMASI GEREKENDEN UZUN SÜRMEZ VE KONTROLLÜ GERÇEKLEŞİRSE DOKU İYİLEŞMESİ İÇİN FAYDALI VE GEREKLİDİR.

Fizyoterapide neler yapılabilir?

İnflamasyonun nedeni belirlendikten sonra fizyoterapinin tedavi alanına giren inflamasyon durumlarında fizyoterapistler;

  • İnflamasyonun sebep olduğu hareket kısıtlılığı, ağrı gibi durumlar için günlük yaşam aktivitelerinde önerilerde bulunabilirler.
  • İyileşmeyi geciktirecek tekrarlı sakatlıklar gibi durumlara karşı yardımcı cihazlar önerebilirler.
  • Elektro fiziksel ajanlar, kriyoterapi, kompresyon gibi uygulamalarla inflamasyonun etkilerini azaltabilir, kontrol altına alınmasını sağlayabilirler.
  • Terapatik egzersizleri kullanarak zarar görmüş dokuların iyileşme sürecini hızlandırabilir ve yeni dokuların yapılanma sürecini düzenleyerek fibröz doku ve kronik inflamasyon oluşumunu engelleyebilirler.
  • Manuel terapi ve bantlama gibi uygulamalarla hasar görmüş bölgenin eski halindeki etkinliğine dönmesine olanak sağlayabilirler.

Kaynaklar:

  1. Majno Guido(1987). Inflammation 1987-the old and the new. Japanese Journal of Inflammation, 7(6):501-505
  2. Kuprash D. V. and Nedospasov S. A. (2016). Molecular and cellular mechanisms of inflammation. Biochemistry, 81(11):1237-1239
  3. Medzhitov Ruslan(2008). Origin and physiological roles of inflammation. Nature, 454: 428-435
  4. Glass C. K., Saijo K., Winner B., et al. (2010). Mechanisims underlying inflammation in neurodegeneration. National Institutes of Health, 140(6); 918-934
  5. White E. S. and Mantovani A. R. (2013). Inflammation, wound repair and fibrosis: reassessing the spectrum of tissue injury and resolution. National Institutes of Health, 229(2): 141-144
  6. Gantwerker E. A. and Hom D. B. (2011). Skin: histology and physiology of wound healing. Facial Plast. Surg. Clin. N. Am., 19:441-453
  7. Reinke J. M. and Sorg H.(2012). Wound repair and regeneration. Eur. Surg. Res., 49: 35-43
  8. Nery C., Raduan F. and Baumfeld D.(2016). Foot and ankle injuries in progessional soccer players. Foot Ankle Clin. N. Am.,

Kırık bölgesi neden hala ağrıyor?

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here