Çocuklarda salya neden akar?

1
2875
views

Salyanın yutma sırasında lokmanın hazırlanmasından ağız içi bakteriyel dengenin korunmasına kadar bir çok görevi vardır.

Salya, bakteriyel dengenin korunmasına yardım eder. Bu nedenle hem ağız içi, hem de vücut fonksiyonlarının dengeli olmasında ve vücutta gerçekleşen değişikliklere karşı var olan dengenin korunmasında rol oynar. Dişlerin mineralizasyonunda ve yemek borusuna ait asiditeyi düzenlemede görevlidir. Ayrıca yiyecekleri çözerek ve tat tomurcuklarını yıkayarak tat alma duyusuna yardım eder. Lokmanın ıslatılmasını sağlayarak şekillendirilip yutulmasını sağlar.

Bir insan günlük yaklaşık 1000-1500 ml salya üretebilir. Bu salyanın büyük  bir kısmı yemek yerken üretilir.

5 yaşındaki bir çocuk ise günlük 500 ml salya üretir.

Salya kontrol problemi bebeklikte normal olup, bu durum 15-18 aya kadar Salya kontrolünün kazanılmasıyla ortadan kalkar. Ancak çocuğunuz 4 yaşın üstünde olup hâlâ salyasını tutamıyorsa,  çocuğunuzda salya kontrol problemi  olduğu düşünülür.

SALYA KONTROL PROBLEMİ

Salya kontrol problemi; kontrolsüz olarak ağızdan tükürük ve başka içeriklerin akması olarak tanımlanır.

Salya kontrol problemlerinin en sık görüldüğü hastalık Serebral Palsidir. Öyle ki, Serebral palsili çocukların % 58’ inde hafif ve orta derecede, % 33’ ünde ise ileri derecede salya kontrol problemi olduğu rapor edilmiştir. Serebral palsili çocuklar, devam eden motor ve duyusal problemlerinin yanı sıra; salya sızıntısı, yutma güçlüğü, yeme bozuklukları ve kusma gibi problemlerle de karşı karşıya kalabilmektedirler.

Serebral palsili çocuklarda salya kontrol probleminin, oral motor fonksiyondaki bozukluktan kaynaklandığı düşünülmektedir. Ayrıca oral motor fonksiyondaki bozukluk;  yiyecek ve içecek gibi gıdaların yemek borusu yerine soluk borusuna kaçmasıyla üst solunum yollarında bakteri kaynaklı enfeksiyona sebep olarak, hayati tehlike yaratabilmektedir.

 

Yapılan çalışmalar salya kontrol probleminin oluşumunda; çocuğun baş kontrolünün olmaması veya başın sürekli önde durması, ağız çevresi kaslarının zayıflığı, algılama eksiklikleri ve kullanılan ilaçlar gibi birçok faktöre bağlı olduğunu göstermektedir.

Ayrıca ağız içi hassasiyeti, spontan yutkunma frekansındaki azalma, yemek borusunun bozuk gelişimi, dişlerdeki kapanma bozukluğu, ağız çevresini saran kasların ve çiğneme kaslarının aktivitesindeki koordinasyon zayıflıkları da  yine salya kontrol problemine neden olan diğer faktörlerdir.

İleri derece etkilenimli Serebral palsili bireylerlerde, ağız bakımındaki aksaklıklar nedeni ile sık sık enfeksiyon oluşur ve bu enfeksiyonlar salya akışını artırır. Ayrıca kullanılan antiepileptikler, bazı antipisikotikler, parasempatik ilaçlar ve emme, çiğneme, yutma becerileri ile dil, çene, dudak kontrolünün azalması, baş kontrolünün zayıflığı da salya akış oranında artışa neden olabilmektedirler.

Salya kontrol problemi çocuğun hayatında bir çok olumsuzluğa neden olur. Son dönemdeki yayınlar; ağız çevresi bakımı ve hijyeni üzerinde durmakta , ağız çevresi yaralara dikkat çekmektedir. Başlıca yol açtığı problemler; yüz derisinde tahriş, hoş olmayan koku, artmış oral ve peri oral enfeksiyonlar, temizlik problemleri ve sıvı kaybıdır.

Salya kontrol problemi, ailelerin çocuklarının her nesne ile oynamalarına izin vermemeleri sebebiyle de, aktivite kısıtlamasına sebep olarak, çocukların sosyal becerilerine zarar vermektedir.

Salya kontrol probleminin tedavisinde;

Cerrahi olmayan yöntemler;

  • oral motor rehabilitasyon teknikler
  • kinezyolojik bantlama teknikler
  • farmakolojik tedaviler

Ve cerrahi yöntemler kullanılır.

Yapılan çalışmalarda özellikle kinezyolojik bantlamanın ve oral motor egzersizlerin salya kontrol probleminin tedavisinde etkili olduğu görülmüştür.

Çocuğunuzda salya kontrol problemi olduğunu düşünüyorsanız; çocuğunuza uygun egzersiz programının oluşturulması ve kinezyolojik bantlamanın yapılması için bir fizyoterapiste danışın.


Kaynaklar

1) Waqar ahmed awan, anam aftab, usman iqbal janua, rehan ramzan, nasir khan. Efectiveness of kinesio taping with oromotor exercises in improving drooling in cerebral palsy children. The rehabilitation journal 1 (02), 3-9, 2017

3) Sabiha bezgin, 2015, serebral palsili çocuklarda fizyoterapi programi ile birlikte uygulanan refleksolojinin uyku, kabizlik,salya, motor fonksiyonlar, yaşam kalitesi ve aile etkilenimi üzerine olan etkisinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi

4) Meriç selim şipal, 2014, serebral palsili çocuklarda salya kontrolünün ve (hiper)salivasyonun incelenmesi. Yüksek lisans tezi.

5) Şule yilmaz, 2011, zihinsel engelliçocuklarda salya kontrolünün sağlanmasinda oral motor terapinin etkililiği. Yüksek lisans tezi.

 

1 YORUM

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here