Bebeğimin bir şeyi yok peki neden sürekli ağlıyor?

0
1066
views

Temelde bilinen 5 farklı duyumuz vardır. Bunlar görme, işitme, tatma, dokunma(taktil), koku duyularımızdır. Bu duyularımız dış dünya ile iletişimde olmamızı sağlar. Ancak duyularımız bilinenin aksine 5 tane duyu ile sınırlı değildir.

  • Vestibüler duyu dediğimiz hareket ve denge duyumuz,
  • Proprioseptif duyu dediğimiz vücut farkındalığı duyumuz da vardır.

Vestibüler duyu yani hareket ve denge duyumuzun alıcıları iç kulaktadır. Başımızın boşluktaki her hareketi ile uyarılır. Yerçekimine karşı olan pozisyonumuzu korumamızı sağlar.

Proprioseptif duyu yani vücut farkındalığı duyumuzun alıcıları eklemlerimizin içindedir. Gözlerimizi kapattığımızda vücudumuzla ilgili bilgi sahibi olmamızı sağlar.

Vestibüler, taktil( dokunma) , proprioseptif sistemler, anne karnında gelişmeye başlar. Görsel ve işitsel sistem daha sonra gelişir. Bu sistemlerden gelen uyarılar kişiye duyu bilgisi verir. Duyu bilgisinin etkili bir şekilde kullanabilmesi için kişinin alınan tüm duyuları birleştirerek uygun tepki oluşturabilmesi gerekir. Bu da ‘Duyu Bütünlüğü’ olarak adlandırılır. Çiçek koklamak gibi basit bir beceride bile bireyin başarılı olabilmesi için tüm duyularının uyum içinde çalışması gerekir.

Çocuğun gelişiminin temel prensibi organizasyondur. Çocuğun gelişimi sırasında duyu deneyimi arttıkça, beyinde sırayla duyu deneyimlerini organize etmeye başlar. Duyu deneyimlerinin organizasyonunda plastisite yani beynin gelişme ve değişme kapasitesi; aktivite yapmak için gereken uyarı miktarı; aktivitenin yapılma zorunluluğu ve adaptif cevapların ortaya çıkması etki eder. Duyuların organizasyonuyla çocuk kendini kontrol etmeyi öğrenir.

Duyu girdisi ve motor yanıt arasındaki akışın bozulması da ‘Duyu Bütünleme Bozukluğu’ olarak adlandırılır. Doğumdan önce, doğum sırasında ve doğumdan kısa bir süre sonra meydana gelebilir. Duyu nöronları Merkezi Sinir Sistemi’ne yeterli bilgi sağlayamadığı için motor nöronlar vücuda doğru davranış oluşturması için yeterli bilgi gönderemez. Vestibüler(denge), taktil(dokunma), proprioseptif(vücut farkındalığı), görsel, işitsel duyulardan gelen bilginin işlenmesinde yetersizlik olur.

Gelişim sırasında duyu bütünlüğü problemi yaşayan çocukların ileri dönemdeki hayatlarında akademik, sosyal, emosyonel ve günlük yaşam fonksiyonlarında bozukluk görülür.

PEKİ DUYU BÜTÜNLEME YETERSİZLİĞİ/BOZUKLUĞU NEDEN GÖRÜLÜYOR?
  1. Beynin alınan duyusal uyarana yanıt verme zorluğu nedeniyle ( çocukların sıradan bir yanıta sıradan olmayan bir yanıt verme nedeni) ;
  • hipersensivite ( aşırı duyarlılık)
  • hiposensivite ( aşiri duyarsızlık)
  • hipersensivite ve hiposensivitenin bir arada ortaya çıkışı
  1. Nörolojik organizasyon bozukluğu nedeniyle
  2. Motor, dil, duyu ürünün yetersizliği nedeniyle

duyu bütünlüğü problemleri görülüyor.

DUYU BÜTÜNLEME BOZUKLUĞUNDAN

NE ZAMAN ŞÜPHELENMELİYİZ?

Bebekler/ Çocuklar;

  • Çok sık ağlıyorsa, huzursuzsa,
  • Emme problemleri yaşıyorsa,
  • Kucağa alındığında sakinleşmek yerine aşırı tepki veriyorsa,
  • Banyo yapmayı sevmiyorsa,
  • Dönme, sürünme ve ayağa kalkma aşamalarından yaşıtlarından isteksizse,
  • Ellerini orta hatta birleştirme de ve bir elinden diğer eline oyuncağı geçirmede yaşıtlarının gerisinde kalıyorsa,
  • Çevreden gelen seslere karşı aşırı ilgisiz veya kaygılıysa,
  • Tuvalet eğitimi verildiğinde idrar kaçırma ve dışkı kaçırma problemlerine uzun süre devam ediyorsa,
  • Yaşının gerektirdiği ekipmanlarla oynarken problem yaşıyorsa (salıncakta sallanmak istememek veya daha çok sallanmak istemek),
  • Yemek yeme, çiğneme problemleri yaşıyorsa,
  • Çeşitli kıyafetleri, çorapları giymekten hoşlanmıyorsa,
  • Kumlara, çimlere veya ıslak zemine basmak istemiyorsa,
  • Okul çağı döneminde dikkat dağınıklığı varsa,
  • Hiperaktifse,
  • Derslerle ilgili öğrenme problemleri yaşıyorsa,
  • Beden eğitimi, müzik ve resim gibi derslerde sıkıntı yaşıyorsa,

duyu bütünleme bozukluğundan şüphelenmeliyiz.

Yani bebeğiniz/çocuğunuz dokunulmaktan hoşlanmıyor veya tam tersi daha çok farklı cisimlerle temastan hoşlanıyorsa, herhangi bir rahatsızlığı olmadığı halde sürekli huzursuz veya sık sık ağlıyorsa, çorap giymek istemiyor veya ayakkabısı dahi olmadan yere basmaktan hoşlanmıyorsa duyular arasındaki bütünlükte bir problem olduğunu düşünebiliriz.

DUYU BÜTÜNLEME BOZUKLUKLARININ TEDAVİSİ VAR MIDIR?

Duyu bütünleme bozukluklarında duyu bütünleme terapisi uygulanmaktadır. Duyu bütünleme terapisi 1960’lı yıllarda Amerikalı doktor J.Ayres tarafından, University of Southern California ‘da yapılan araştırma ve çalışmaların ardından  uygulamaya konulmuş, devam eden süreçte tüm dünyada, çocuklar için, özellikle otizm başta olmak üzere birçok problemin çözümünde oldukça önemli bir terapi yöntemi olarak uygulanmaya başlanmıştır.

Duyu bütünlemesi çevreden ve vücuttan alınan duyusal bilgilerin analizini, sentezini ve organizasyonunu kapsayan nörolojik bir süreçtir.

Duyu bütünleme terapisi; direkt olarak çocuğun merkezi sinir sitemine etki ettiği için sinir sisteminin gelişimini sağlar.

Duyu bütünlüğü tedavisi, hareketin planlanması ve duyu bilgilerinin bütünleştirilmesine odaklanır. Bu tedavide organize etme, planlama, fiziksel çevre ile adaptif ilişki kurma gibi problemler ve istemli hareketlerin yapılmasındaki bozukluklar düzeltilmeye çalışılır.

Çocuğunuzda/ bebeğinizde duyu bütünleme problemi olduğunu düşünüyorsanız Fizyoterapi ve rehabilitasyon mezunu, duyu bütünleme terapistlerine danışmanızı öneririm.

Fizyoterapist Havva Sümeyye ÖZER


KAYNAKÇA

  1. Çöpkes Ümmühan, Otistik çocuklarda vestibüler rehabilitasyonun etkisi, 2013
  2. Miller Lucy Jane. Sensory Processing Disorder Reprints:1993-2011. Greenwood Village, The SPD Foundation, 2011.
  3. Blanche Erna I, Botticelli Tina M, Hallway Mary K. Combining Neuro- Developmental Treatment and Sensory Integration Principles. America, Therapy Skill Builders,1995.
  4. Bodison Stefanie, Mailloux. The Sensory Integration and Praxis Tests.AOTA.2006, September,11(17):CE-7.
  5. Watling Renee L, Dietz. Immediate Effect of Ayres’s Sensory Integration-Based Occupational Therapy Intervention on Children With Autism Spectrum Disorders. Am J Occup Ther. 2007,Volume 61,Number 5:574-583.
Önceki İçerikEgzersiz diyabeti önler mi?
Sonraki İçerikYorgunluk aslında nedir?
LİSANS: 2013-2017 Kırıkkale Üniversitesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü YÜKSEK LİSANS: 2017- Gazi Üniversitesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı İŞ: Aybüke Umut Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi / ANKARA İLGİ ALANLARI: Pediatrik Rehabilitasyon, Nörolojik Rehabilitasyon, Kadın Sağlığı
TEILEN

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here